Connect with us

Lajme nga vendi

Liria e mediave, RMV lider në Ballkaninë Perëndimor

Published

on

Maqedonia e Veriut është në vendin e 38-të nga gjithsej 180 shtete në botë sipas Indeksit Global të Lirisë së mediave të “Reporterëve pa kufij”. Vendi shënon një kërcim prej 19 vendesh në krahasim me vitin 2022 dhe është pozicionuar më së miri në rajonin e Ballkanit Perëndimor, përpara Malit të Zi (39), Kroacisë (42), Kosovës (56), Bosnjë e Hercegovinës (64) dhe Serbisë (91) dhe Shqipërisë (96).

“Reporterët pa kufij” në raportin për Maqedoninë e Veriut, theksojnë se edhe pse gazetarët nuk punojnë në një mjedis armiqësor, keqinformimi i përhapur dhe mungesa e profesionalizmit kontribuojnë në rënien e besimit të shoqërisë në media, e cila i ekspozon mediat e pavarura ndaj kërcënimeve dhe sulmeve. Vazhdon edhe tendenca që zyrtarët e qeverisë të kenë qëndrime të këqija dhe poshtëruese ndaj gazetarëve.

Megjithëse televizioni është burim dominues i informacioneve, mediat onlajn luajnë një rol të rëndësishëm. Megjithatë, duhet bërë një dallim midis redaksive onlajn profesionale të cilat punësojnë gazetarë profesionistë dhe publikojnë përmbajtje origjinale dhe portaleve individuale të cilët kryejnë plagjiaturë dhe kopjojnë përmbajtjen e njerëzve të tjerë. Ekziston gjithashtu një hendek i madh midis shikueshmërisë dhe besimit: TV stacionet më të ndjekura kanë një indeks të ulët besueshmërie.

Konteksti politik

Mjedisi i përgjithshëm mbetet i favorshëm për lirinë e mediave dhe lejon raportim kritik, megjithëse transparenca e institucioneve është mjaft e dobët. Për shkak të polarizimit të fortë politik, media mund t’i nënshtrohet presionit nga pushteti, politikanët dhe biznesmenët. Dy partitë më të mëdha (në pushtet dhe në opozitë) kanë krijuar sisteme mediatike paralele mbi të cilat ushtrojnë ndikimin e tyre politik dhe ekonomik. Shërbimi i transmetimit publik nuk ka pavarësi editoriale dhe financiare.

Advertisement

Korniza ligjore

Përderisa Kushtetuta garanton lirinë e fjalës dhe ndalon censurën, vendi mbetet prapa në harmonizimin e legjislacionit të medias me standardet e Bashkimit Evropian, të cilit synon t’i bashkohet. Abuzimi gjyqësor i Ligjit për përgjegjësi civile për shpifje inkurajon autocensurën në media. Paditë përdoren si një mjet për të frikësuar dhe presion mbi mediat e pavarura. Një projekt-ligj për të riautorizuar qeverinë për të reklamuar në media private ka ngritur shqetësime për ndikimin e mundshëm politik.

Konteksti ekonomike

Edhe pse disa lloje të përqendrimit mediatik janë të ndaluara me ligj, redaksia e disa prej kanaleve kryesore televizive janë të ekspozuara ndaj presioneve ekonomike nga pronarët e tyre. Financimi shtetëror është i kufizuar dhe jo transparent dhe media e pavarur mbështetet shumë te donatorët. Grantet e huaja të bazuara në projekte kontribuojnë vetëm për mbijetesën, por jo për zhvillimin e mëtejshëm. Ekziston një tregti e ndikimit midis agjencive të marketingut dhe shtëpive të caktuara mediatike.

Konteksti sociokulturor

Advertisement

Megjithëse nuk ka kufizime të qarta në mjedisin social dhe kulturor që ndikojnë në gazetarinë e lirë, rrjetet sociale dhe sfera digjitale në përgjithësi favorizojnë përhapjen e dezinformatave dhe kërcënimeve kibernetike. Të kombinuara me standarde të ulëta profesionale, ato kontribuojnë në rënien e besimit të publikut në media dhe hapin rrugën për sulme ndaj gazetarëve bazuar në kritere gjinore, etnike ose fetare.

Siguria

Gazetarët janë rregullisht objektiv i sulmeve verbale. Me pretekstin e mbrojtjes së sekreteve shtetërore dhe të të dhënave personale, ata mund të ekspozohen ndaj presionit ligjor dhe ndjekjes penale abuzive (procedurat e zvarritjes ose SLAPP). Megjithatë, gjykatat priren të mbështesin lirinë e shtypit dhe të mbrojnë gazetarët. Është caktuar një prokuror special për të trajtuar rastet e sulmeve ndaj gazetarëve, ndërsa po shqyrtohet hapja e zyrave të ngjashme në të gjithë vendin.

Mediat më të lira në vendet nordike

Në përgjithësi, vendet nordike renditen më së miri – Norvegjia, Danimarka, Suedia, Irlanda, Finlanda, ndërsa vendet aziatike renditen më keq – Turkmenistani, Irani, Vietnami, Kina dhe Koreja e Veriut. Sipas raportit mbi Indeksin Global të Lirisë së Medias, i cili vlerëson mjedisin në të cilin punojnë gazetarët në 180 vende dhe territore, ndërsa i cili u publikua në Ditën Botërore të Lirisë së mediave, situata është “shumë e keqe” në 31 vende, “e keqe” në 42, “problematike” në 55, “mirë” ose “mjaftueshëm mirë” në 52 vende. Me fjalë të tjera, mjedisi në të cilin punojnë gazetarët është i keq për shtatë nga 10 vende, ndërsa i kënaqshëm për një në tre vende, theksohet në raportin e “Reporterëve pa kufij”.

Advertisement

Në raportin vjetor theksohet se gazetaria në vitin 2023 kërcënohet nga industria e përmbajtjes së rreme dhe se përmbajtja e rreme ka një ndikim të fortë në media. Në rreth 118 vende, të anketuarit deklaruan se aktorët politikë janë të përfshirë sistematikisht në dezinformim masiv ose në fushata propagandistike. Zhvillimi i madh i inteligjencës artificiale po shkakton probleme edhe në botën mediatike.

Advertisement

Lajme nga vendi

DONACION – KATEDRA E FRENGJISHTES NË UT PASUROHET ME LITERATURË FRËNGE

Published

on

Dhjetëra libra në gjuhën frënge u dhuruan për studentët dhe stafin e Universitetit të Tetovës nga ana e Ambasadorit të Paqes, Tahir Shabani. Para dhurimit të librave, ambasadori Shabani takoi rektorin e Universitetit të Tetovës, Jusuf Zejneli, i cili u shpreh mirënjohës për këtë donacion, duke theksuar se investimi në dije është më se i qëlluar dhe i mirëpritur. Ai shpreson që studentët dhe profesorët do të përfitojnë njohuri shtesë nga librat që u dhuruan sot.

“Uroj që frankofonia të triumfojë”, tha donatori Tahir Shabani, duke shpresuar që katedra e frëngjishtes në Universitetin e Tetovës të pasurohet edhe më shumë me literaturë frankofone.

Ky lajm thekson rëndësinë e bashkëpunimit dhe investimit në arsim, duke vënë në pah kontributin e Tahir Shabanit në pasurimin e literaturës në gjuhën frënge në Universitetin e Tetovës. Dhurimi i librave shihet si një hap i vlefshëm për avancimin e dijes dhe mbështetjen e studentëve dhe stafit akademik. Njëkohësisht, ai reflekton përkushtimin për promovimin e frankofonisë dhe zhvillimin e mëtejshëm të studimeve në këtë fushë në universitet.

Continue Reading

Lajme nga vendi

BOZHINOVSKA: SIGUROHET ZBRITJE SHTESË PËR NAFTËN!

Published

on

Ministria e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale informon opinionin publik se masat e ndërmarra nga Qeveria, në kombinim me hapa konkretë nga operatorët ekonomikë, po japin rezultate – çmimet e karburanteve janë stabilizuar, ndërsa presioni i çmimeve është zbutur ndjeshëm.

Në këtë drejtim, OKTA e vazhdon iniciativën për zbritje të karburanteve edhe pas afatit fillestar të paraparë në fund të marsit, ndërsa masa do të zgjasë deri më 6 prill. Si pjesë e këtij vazhdimi, zbritja për naftën rritet nga 2 në 3 denarë për litër, duke siguruar mbështetje shtesë për konsumatorët dhe duke kontribuar në stabilizimin e tregut.

Ministria e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale, përmes komunikimit intensiv dhe të drejtpërdrejtë me kompaninë OKTA, inicioi dhe siguroi përmirësimin e kushteve për zbritje të derivateve të naftës, me qëllim të qartë uljen e mëtejshme të presionit të çmimeve mbi qytetarët dhe ekonominë.

Është e rëndësishme të informohet se OKTA e ka rritur më tej zbritjen për naftën nga 2 në 3 denarë për litër, përkatësisht ka vendosur një zbritje shtesë prej 1 denarë, me vazhdimin e masës deri më 6 prill. Ky është një rezultat konkret i qasjes së partneritetit dhe koordinimit të vazhdueshëm, me qëllim përfitime të drejtpërdrejta për qytetarët dhe ekonominë.

Paralelisht, duke ulur TVSH-në nga 18% në 10%, kemi siguruar një ulje shtesë të çmimit prej 6 deri në 7 denarë për litër dhe kemi parandaluar një goditje çmimi në treg.

Advertisement

Kjo është një qasje që jep rezultate, me rol aktiv të shtetit dhe me përgjegjësi të përbashkët me sektorin privat për të arritur mbrojtjen e standardit jetësor dhe stabilitetin e ekonomisë.

Continue Reading

Lajme nga vendi

RRITET NUMRI I PLEQVE TË VETMUAR! Azili, nevojë që nuk plotësohet

Published

on

Nga viti në vit dukshëm rritet numri i pleqve të vetmuar në komunat Dibër dhe Qendër Zhupë. Migrimi i popullatës, i cili nuk ka të ndalur, ka shkaktuar probleme të shumta në familjet dibrane, sidomos kur bëhet fjalë për pleqtë, të cilët pas migrimit të të rinjve mbeten të vetmuar. Si në komunën e Dibrës, ashtu edhe në komunën rurale Qendër Zhupë, e cila më parë ka qenë pjesë e komunës Dibër, aktualisht mbi 250 pleq jetojnë të vetmuar. Në një situatë të këtillë, gjendjen e përkeqëson edhe mungesa e një azili, që tashmë është bërë nevojë e kohës.

Në Shoqatën e Pensionistëve në Dibër thonë se problemi i pleqve të vetmuar është një problem jetik për moshën e tretë në të dy komunat. Nga viti në vit shtohet numri i pleqve të vetmuar, thonë në Shoqatën e Pensionistëve në Dibër, e cila me aktivitetet e saj mbulon pensionistët në Dibër, por edhe në Qendër Zhupë.

“Migrimi është ai që shkakton edhe një plagë për moshën e tretë. Ne si shoqatë kemi aktivitete të shumta për të ndihmuar pleqtë, por tani numri i pleqve të vetmuar është rritur dukshëm. Shoqata e Pensionistëve në Dibër ka mbi 2500 pensionistë, nga të cilët mbi 450 janë në komunën rurale Qendër Zhupë. Informatat flasin se ka një rritje të pleqve që jetojnë të vetmuar, si në qytet ashtu edhe në fshatra. Pikërisht për këtë shkak jemi të mendimit se Dibrës i duhet një azil për pleq, ashtu siç e kanë disa qytete të vendit. Tani institucioni i azilit është nevojë, meqë edhe vetë pleqtë kërkojnë strehim në institucione të tilla”, thotë për gazetën KOHA kryetari i Shoqatës së Pensionistëve në Dibër, Petrit Imami.

Sipas tij, në situata ekstreme, kur disa pleq nuk kanë rrugëdalje tjetër, shoqata ka disa dhoma në objektin e saj që mundësojnë akomodimin e disa pensionistëve të vetmuar. Tani për tani nuk ka informata për themelimin e një azili, edhe pse ka kërkesa në adresë të institucioneve qendrore. Deri tani pati edhe dy raste kur investitorë privatë tentuan të hapin azile, por ato përpjekje dështuan për shkaqe të panjohura.

Kur jemi te personat e moshës së tretë në komunën rurale Qendër Zhupë, duhet theksuar se edhe atje ka shumë pleq të vetmuar. Në këtë komunë migracioni është mbi 70 për qind dhe numri i pleqve që jetojnë vetëm është afër 100. Pensionisti Afrim Beqiroski nga Shoqata e Pensionistëve ka informuar se me një projekt të Ministrisë për Punë dhe Çështje Sociale, para disa viteve janë angazhuar 22 përkujdesës të cilët marrin edhe paga mujore për të ndihmuar pleqtë. Kjo është një ndihmë shumë e nevojshme, por përsëri numri i pleqve të vetmuar mbetet i madh.

Advertisement

Kryqi i Kuq komunal në Dibër është një organizatë që shpesh organizon projekte për të ndihmuar pleqtë në nevojë. Në të kaluarën është bërë edhe trajnim për mënyrën se si duhet punuar me pleqtë, për personat që u angazhuan si përkujdesës në Zhupë. Sekretari Isni Telqiu për gazetën KOHA thotë se projekti për angazhimin e përkujdesësve do të ishte mirë të realizohej edhe në Dibër. Sipas tij, themelimi i një azili do të ishte në dobi jo vetëm për pleqtë e vetmuar, por edhe për shoqërinë në përgjithësi. Aktualisht ka rreth dhjetë pleq dibranë të cilët janë akomoduar në disa azile në qytete të ndryshme të vendit.

Continue Reading

Më të lexuarat