Lajme nga vendi
Çdo vit në Maqedoni rreth 170 raste të reja të kancerit të qafës së mitrës
Kanceri i qafës së mitrës zhvillohet ngadalë, gjë që mundëson zbulimin e hershëm përmes ekzaminimeve të rregullta gjinekologjike dhe testeve të skriningut, siç është testi i Pap-testi dhe testimi i virusit papilloma humane (HPV), theksoi sot Instituti i Shëndetit Publik (ISHP). Sipas të dhënave të fundit të publikuara të Institutit Kombëtar të Shëndetësisë, në vitin 2022 ishin 173 pacientë me kancer të qafës së mitrës, ndërsa numri i vdekjeve nga kjo sëmundje ishte 66, transmeton Portalb.mk.
“Në periudhën 10-vjeçare, pra nga viti 2013 deri në vitin 2022, incidenca mesatare e kësaj sëmundjeje ishte 9.2 për 100 mijë gra, ose rreth 170 raste të reja çdo vit, gjë që e bën kancerin e qafës së mitrës sëmundja malinje e 6-të më e zakonshme tek gratë. Sipas të dhënave të vdekshmërisë, shkalla e vdekshmërisë është 2.9 vdekje për 100,000 gra, ose mesatarisht 52 gra që kanë vdekur gjatë kësaj periudhe nga kanceri i qafës së mitrës. Me ekzaminime të rregullta dhe kujdes të mirë për shëndetin mund të evitohen të gjitha këto vdekje, sepse kontrolli i mirë dhe zbulimi i hershëm i të gjitha rasteve sjell mundësi të mira për trajtim efektiv dhe shmangie të shumë vdekjeve”, thonë nga ISHP.
Shkaku kryesor është infeksioni me HPV, një virus seksualisht i transmetueshëm. Megjithëse shumica e infeksioneve HPV janë të padëmshme dhe zhduken spontanisht, disa lloje të virusit mund të çojnë në ndryshime prekanceroze ose kancer – këto janë HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 dhe 59. Përveç virusit human papilloma (HPV) si shkaktar më i zakonshëm, faktorë të tjerë që rrisin rrezikun e zhvillimit të kësaj sëmundje janë fillimi i hershëm i marrëdhënieve seksuale – ekspozimi më i madh ndaj virusit HPV në një moshë më të re, pastaj më shumë partnerë seksualë – rrit rrezikun e infektimit me HPV. Pastaj, sistemi imunitar i dobët dhe pirja e duhanit.
Sipas ISHP-së, vaksinimi kundër HPV është mënyra më efektive e parandalimit, ekzaminimeve të rregullta skrinige, si dhe praktikave të sigurta seksuale.
Në fazat e hershme, ky kancer shpesh nuk ka simptoma. Por fazat e avancuara mund të shkaktojnë gjakderdhje anormale vaginale midis cikleve, pas menopauzës ose pas marrëdhënieve seksuale, dhimbje gjatë marrëdhënies seksuale, pastaj dhimbje në shpinë, këmbë ose legen, rrjedhje të pazakontë vaginale me një erë të pakëndshme intensive, humbje peshe, humbje oreksi e ndjekur nga dobësi, ënjtje e këmbëve. Zbulimi i hershëm dhe trajtimi në kohë rrisin ndjeshëm shanset për shërim.
Trajtimi për kancerin e qafës së mitrës, shtojnë ata, varet nga faza e sëmundjes.
- Fazat e hershme: ndërhyrje kirurgjikale ose procedura minimale invazive.
- Fazat e mëvonshme: kombinim i radioterapisë dhe kimioterapisë.
Mbështetja për gratë që kalojnë këtë përvojë është po aq e rëndësishme sa trajtimi mjekësor. Grupet mbështetëse, ndihma psikologjike dhe mbështetja sociale luajnë një rol kyç në përmirësimin e cilësisë së jetës, thekson Instituti.
Lajme nga vendi
RAMAZANI: OFERTË SOLIDE – FUQIA BLERËSE NË RËNIE TË NDJESHME!
Iftarë e syfyr do të jenë vaktet ku amviset e shtëpive duhet të përgatitin ushqimet për familjet e tyre. Ramazani vjen me begati, por edhe me sofra që duhet të jenë më të mbushura.
Në Tregun e Tetovës mund të gjesh gjithcka, varësisht xhepit. Ofertat tashmë janë shtuar në prag të Ramazanit dhe kështu pritet të jetë gjatë gjithë këtij muaji të bekuar.
Nuk mungojnë pemët e perimet, por nuk mungojnë edhe hurmat e ullinjtë pjesa e pandashme e sofrës së iftarit apo syfyrit.
Jemi në prag të Muajit të Bekuar të Ramazanit, kurse tregtarët tashmë kanë shtuar ofertat e tyre për konsumatorët. Por, fuqia blerëse e qytetarëve është në rënie ndaj çmimeve që ofrohen. Por, c`thonë qytetarët, si ju duken ofertat dhe çmimet në prag të nisjes së Ramazanit?
“Si gjithmonë, çmimet janë çmime, kanë hip pak, kanë zbrit pak, da ta kalojmë edhe këtë”
“Cmimet shumë të bukura. Pak me peshë më të madhe, por mirë janë. Unë nuk kam dalë për çmimet, port a humbi kohën se s`kemi pare për këto. 500 denarë një kg groshë”
“Unë vij ng fshati. Në fshat janë katastrofë cmimet, për atë shkak vijmë në qytet për cmime më të ulëta”
Shitësit thonë se cmimet janë të njëjta dhe se nuk ka rritje të tyre për Ramazan. Thonë se k shumë pak të interesuar për të blerë, por se do të vazhdojnë me ofertat e tyre.
“Çmimet janë të volitshme, të mesme, nuk janë të shtrenjta”
“Nuk kanë lëviz çmimet, janë si përpara dhe tash. Për ne s`ka interesim, shumë dobët shitja, s`kanë pare njerëzit”
“Njerëzve cfarë ju duhet marrin. Ndonjë hurma, ndonjë ullinj”
Nëse ndalen tek pemët e perimet, qytetarët sikurse anashkalojnë mishtoret. Mish shpatulle – 800 denarë, muskuj – 750, mish butke – 950 denarë, mbase janë cmime të papërballueshme për një kategori të madhe të qytetarëve.
Edhe Restoranet tashmë kanë publikuar të ashtuquajturat menytë e Iftarit. Çmimet lënë shumë për të dëshiruar, por sipas praktikës së vitit të kaluar, restoranet do të kenë shumë punë, mbase për shkak të një tradite të re në këtë nënqiell që iftaret e përbashkëta familjare të bëhen nëpër restorane e jo nëpër shtëpi.
Po hyjmë në Muajin e Bekuar të Ramazanit, në kohën kur fuqia blerëse e qytetarëve është në rënie të ndjeshme, në kohën kur një përqindje e madhe e familjeve kanë vështirësi me “idaren”.
Por, Rajoni I Tetovës cdoherë ka dëshmuar fuqinë e solidaritetit dhe humanitetit. Kjo padyshoim se nuk do të mungojë as edhe këtë muaj, madje me aktivitete të shtuara. TV KOHA
Lajme nga vendi
Kryeministri e quan të mirëseardhur konsolidimin e VLEN-it në një parti politike
Kryeministri Hristijan Mickoski nuk deshi të komentojë zhvillimet brenda koalicionit VLEN, përcjell TV21. Mickoski tha se ideja që VLEN të bëhet parti politike është e mirëseardhur dhe shtoi se ka komunikim të rregullt me liderët e koalicionit.
“Unë nuk do të mund të komentoj se cilat janë zhvillimet në koalicionin VLEN, unë mund vetëm të them se kam komunikim jashtëzakonisht korrekt me secilin anëtar të qeverisë që vjen nga koalicioni VLEN, do të thosha shumë të suksesshëm, të drejtpërdrejt. Kam komunikim të rregullt me kryetarët e partive politike që janë pjesë e VLEN-it, kështu që konsolidimi i tillë në një subjekt politik është i mirëseardhur në skenën politike të Maqedonisë, por për zhvillimet e brendshme nuk është kulturë që unë të komentoj”, tha Mikcoski.
Lajme nga vendi
Pas jurisprudencës edhe instruktorët e autoshkollave kërkojnë provim në shqip, heshtje në MPB
Një grup instruktorësh të autoshkollave kërkon që testi profesional për marrjen e licencës për instruktorë të auto-shkollave të jepet edhe në gjuhën shqipe përveç asaj maqedonase, megjithatë nga Ministria e Punëve të Brendshme heshtin, nuk tregojnë nëse do e ofrojnë provmin edhe në shqip, shkruan Portalb.mk.
Grupi i instruktorëve thekson se para pesë viteve u është premtuar se testi për licencë për instruktorë do të ofrohet edhe në gjuhën shqipe, në përputhje me Ligjin për përdorimin e gjuhëve në Republikën e Maqedonisë së Veriut. Megjithatë, ky premtim nuk është realizuar deri më sot.
“Tani, kur testi do të mbahet këtë vit dhe afati është i afërt, situata bëhet edhe më shqetësuese. Kandidatët shqiptarë po përballen me padrejtësi dhe trajtim të pabarabartë, pasi testi për licencë për instruktorë vazhdon të mos ofrohet në gjuhën shqipe. Kërkojmë zgjidhje urgjente para mbajtjes së testit dhe marrjen e masave konkrete nga institucionet përgjegjëse, në mënyrë që kjo e drejtë ligjore të respektohet pa shtyrje të mëtejshme”, thuhet në kërkesën e instruktorëve.
Nga Ministria e Punëve të Brendshme edhe pse të pyetur nga Portalb.mk, nuk tregojnë se pse nuk e ofrojnë këtë provim në shqip dhe nëse e kanë në plan të njëjtën.
Kujtojmë që para pak ditëve MPB-ja njoftoi kandidatët për ushtrimin e veprimtarisë si ligjërues dhe shofer -instruktor në autoshkollë, kontrollor, pyetës sipas programit mësimor të rregullave dhe rregulloreve të komunikacionit (pjesa teorike) dhe pyetës sipas programit mësimor të drejtimit të mjetit (pjesa praktike) në qendër të provimit, se dhënia e provimit profesional për aftësim për punë me qëllim të pajisjes me licencë për punë do të zhvillohet në ambientet e Ministrisë së Punëve të Brendshme, përkatësisht në Qendrën e Trajnimit në Idrizovë.
“Kandidatët që kanë dorëzuar dokumentacion të plotë do të njoftohen, në përputhje me afatin e paraparë me ligj, për datën dhe orën e zhvillimit të provimit profesional”, tha MPB.
Ndryshe, kohën e fundit aktuale ka qenë edhe kërkesa e studentëve për mbajtjen e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe, e cila shkaktoi reagime dhe përplasje politike.

