Lajme nga vendi
Maqedonia e Veriut shpenzon 22 euro për banor gjatë vitit, më së shumti për shëndetësi dhe arsim
Për hulumtim dhe zhvillim në vend mesatarisht në vit shpenzohen rreth 22 euro për kokë banori. Më së shumti për kërkime në shëndetësi dhe arsim, ndërsa më pak për mbrojtje dhe energji.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, në vitin 2020 për hulumtim dhe zhvillim në vend janë ndarë gjithsej 2.494.023.000 denarë ose 40.553.219 euro. Prej tyre, pjesa më e madhe – 63,5 për qind janë nga sektori i arsimit të lartë, pasuar nga sektori i biznesit – 25.6 për qind, sektori shtetëror – 9.6 për qind dhe vetëm 1.1 për qind në sektorin privat jofitimprurës.
Shumica e mjeteve financiare për kërkim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin e biznesit mbi 80 për qind janë nga fondet e veta. Mbi 98 përqind e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë të ardhura nga jashtë.
Pjesa më e madhe e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin afarist mbi 80 për qind janë nga fondet personale. Mbi 98 për qind e e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë me të ardhura nga jashtë.
Është interesante, megjithëse vetëm një e katërta e shpenzimeve të përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim janë në sektorin afarist, mbi 40 për qind e kërkimit ose 410 nga gjithsej 1.017 projekte kërkimore të përfunduara dhe të papërfunduara në vitin 2020 janë bërë këtu. Për krahasim, në sektorin e arsimit të lartë janë derdhur pothuajse dy të tretat e fondeve të përgjithshme, por janë vetëm 451 projekte, ose rreth 4 për qind më shumë projekte nga sektori i biznesit.
Më shumë para për hulumtim në shëndetësi – mbi 40 për qind, për bujqësi – 2,5 për qind, ndërsa për mbrojtje – 0,25 për qind
Shikuar nga aspekti socio-ekonomik dhe sektori i ekzekutimit, sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, pjesa më e madhe e mjeteve ose 42 për qind shkojnë për sektorin e shëndetësisë.
Për arsimin – 24 për qind, për avancimin e përgjithshëm të njohurive – 7,1 për qind, për prodhimin industrial dhe teknologjinë – 6,9 për qind, për kulturën dhe rekreacionin, religjioni dhe median – 4,1 për qind, për bujqësinë – 2,5 për qind, për sistemet politike dhe sociale, strukturat dhe proceset – 2,49 për qind.
Për mjedisin jetësor janë shpenzuar – 2,2 për qind, për transport, telekomunikacion dhe infrastruktura të tjera – 0,5 për qind, për mbrojtje – 0,25 për qind dhe për energji – 0,23 për qind.
Sektori i biznesit ka bërë më së shumti kërkime në sektorin e shëndetësisë – mbi 70 për qind të mjeteve të përgjithshme, ndërsa të gjitha mjetet nga sektori privat jofitimprurës janë ndarë në fushën e sistemeve, strukturave dhe proceseve politike dhe sociale.
Sektori qeveritar pjesën më të madhe të fondeve ose mbi 55 për qind i ka dedikuar për kërkime në fushën e avancimit të përgjithshëm të njohurive. Shumica e mjeteve për sektorin e arsimit të lartë – 36,5 për qind ishin në fushën e arsimit, ndërsa 31 për qind për shëndetësinë.
Në BE mesatarisht në hulumtimin dhe zhvillim, shtetet shpenzojnë nga 229 euro për kokë banori
Sipas të dhënave të Eurostat-it, planifikimet qeveritare buxhetore për kërkim dhe zhvillim në BE në vitin 2020 arrijnë në 0.77 për qind të BPV-së ose mesatarisht 229.8 euro për kok banori.
Në vitin 2020, planifikimet më të larta kishin Luksemburgu (608 euro për kokë banori), Danimarka (519 euro për person) dhe Gjermania (446.9 euro për kokë banori). Nga ana tjetër, më pak planifikime buxhetore për kërkim dhe zhvillim kanë Rumania (20.5 euro për kokë banori), Bullgaria (20.9 euro) dhe Letonia (41.5 euro për person).
Nga vendet e tjera të rajonit për të cilat Eurostat ka të dhëna, Serbia ka shpenzuar 31 euro për frymë për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020, ndërsa në vitin 2021, 32.9 euro, Kroacia ka shpenzuar 96.9 euro në 2020, ndërsa në 2021, 103 euro për frymë për kërkim dhe zhvillimin. Sllovenia ka shpenzuar 116 euro për banor për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020 dhe 127 euro në vitin 2021.
Ndarjet e Buxhetit të Qeverisë për hulumtim dhe zhvillimin, sipas metodologjisë së Eurostatit, mbulojnë jo vetëm kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria të kryera në institucionet qeveritare, por edhe kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria në tre sektorët e tjerë kombëtarë (ndërmarrjet e biznesit, jofitimprurëse private organizimi, arsimi i lartë), si dhe jashtë vendit. Të dhënat mblidhen nga autoritetet kombëtare duke përdorur të dhëna të mbledhura nga buxhetet publike
Nuk ka të dhëna të tilla për vendin tonë, por në pyetjen e MIA-s se sa shpenzon vendi për hulumtim dhe zhvillim, nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës janë përgjigjur se shpenzimet e përgjithshme në përqindje të BPV-së në vendin tonë në vitin 2020 kanë qenë 0.38 për qind.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, bruto-prodhimi vendor në vitin 2020 ka qenë 655.931 milionë denarë, që do të thotë se shpenzimet e përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim në vitin 2020 ishin 2.492 milionë denarë ose 40,4 milionë euro.
Nëse merren të dhënat e fundit nga Regjistrimi i vitit 2021 se popullsia rezidente në vend është 1.836.713 qytetarë, atëherë llogaritjet tregojnë se vendi shpenzon rreth 22 euro për kokë banori në vit për kërkime dhe zhvillim.
Në BE për hulumtim në industri dhe teknologji shpenzohen 10 për qind, në sektorin e shëndetësisë 7,8 për qind, ndërsa për kërkime në hapësirë – 5,6 për qind
Në vitin 2021, planifikimet e përgjithshme buxhetore të Qeverisë për kërkime dhe zhvillim në BE arrijnë në 109,350 milionë euro ose 0.75 për qind të BPV-së ose 244 euro për kokë banori, që është rritje prej 32.5 për qind krahasuar me vitin 2011 kur ka qenë 184 euro për banorë.
Planifikimet më të larta në 2021 ka në Luksemburg (689 euro për person), e përcjellë nga Danimarka (530 euro për person) dhe Gjermania (470.9 euro për person). Nga ana tjetër, vendet e BE-së me planifikimet më të ulëta buxhetore për kërkim dhe zhvillim për person janë Rumania (19 euro për person), Bullgaria (24.1 euro për person), Letonia (44.6 euro për person) dhe Hungaria (59, 8 euro për person).
Të ndara sipas sektorëve, pjesa më e madhe e planifikimeve buxhetore ose mbi gjysma në vitin 2021 në BE janë për avancimin e përgjithshëm të njohurive, nga të cilat 35.9 për qind janë për kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga fondet e përgjithshme universitare dhe 17 për qind për avancimin e përgjithshëm të njohurive të financuara nga burime të tjera përveç fondeve universitare.
Vetëm 10.1 për qind e ndarjeve buxhetore për hulumtim dhe zhvillim janë në fushën e prodhimit industrial dhe teknologjisë, 7.8 për qind në sektorin e shëndetësisë dhe 5.6 për qind për kërkim në hapësirë.
Për hulumtim dhe zhvillim në fushën e energjisë janë rreth 4.7 për qind e mjeteve buxhetore të planifikuara për kërkim dhe shkencë në BE, pastaj 3.8 për qind janë në fushën e mbrojtjes, 3.2 për qind për transport dhe telekomunikacion, 3 për qind për bujqësi, 2.6 për qind për mjedisin, 1,9 për qind për sistemet dhe proceset politike dhe sociologjike, 1,8 për qind për kërkimin në vend, 1.5 për qind për arsimin dhe 1.2 për qind për kulturën, rekreacionin, religjion dhe mediat masive.
Lajme nga vendi
Bilall Kasami: Tetova në mbështetje të Gostivarit, koordinim institucional për tejkalimin e krizës me ujin
Kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami, ka marrë pjesë sot në Gostivar në takimin koordinues me kryetarët e komunave të rajonit të Pollogut dhe institucionet kompetente, ku është diskutuar situata e furnizimit me ujë të pijshëm.
Kasami bëri të ditur se gjatë takimit janë informuar për gjendjen aktuale dhe masat që po ndërmerren për normalizimin e situatës. Ai theksoi se Komuna e Tetovës është e gatshme të ofrojë çdo ndihmë të nevojshme për qytetarët e Gostivarit.
“Shëndeti dhe siguria e qytetarëve mbeten prioritet. Vetëm me koordinim dhe bashkëpunim institucional mund ta tejkalojmë sa më shpejt këtë sfidë”, ka deklaruar Kasami.
Në fund, ai përcolli edhe një mesazh solidariteti për qytetin fqinj, duke theksuar se “Gostivari nuk është vetëm”.
Më shumë mjete për projektet kapitale, mbështetje shtesë për bujqësinë dhe masa të reja për mbrojtjen e viktimave të dhunës në familje dhe me bazë gjinore janë pjesë e ribalancit të plotësuar të Buxhetit për vitin 2026, të cilin Qeveria e miratoi pas përfundimit të debatit në Komisionin për Financim dhe Buxhet në Kuvend.Në dokument janë përfshirë amendamentet e pranuara nga Komisioni për Financim dhe Buxhet, pas së cilës propozim-ribalanci i plotësuar do t’u dërgohet sërish deputetëve për miratim përfundimtar.
Sipas Ministrisë së Financave, të hyrat e përgjithshme në buxhetin e ribalancuar janë planifikuar në 379,5 miliardë denarë, ndërsa shpenzimet në 425,8 miliardë denarë.
Mjete shtesë janë paraparë edhe për subvencionet në bujqësi, transportin hekurudhor, sportin, standardin e studentëve dhe nxënësve, si dhe për shëndetësinë dhe mbrojtjen sociale.
Më shumë fonde do të destinohen për kompensimet sociale, shoqëritë mbrojtëse, kuzhinat popullore dhe masat për deinstitucionalizim, me qëllim mbështetjen e kategorive më të rrezikuara të qytetarëve.
Rritja më e madhe është paraparë për investimet kapitale, për të cilat janë planifikuar rreth 46 miliardë denarë, që është 14,5 për qind më shumë krahasuar me buxhetin fillestar. Njëkohësisht, zvogëlohen shpenzimet për mallra dhe shërbime.
Deficiti buxhetor është projektuar në 46,3 miliardë denarë, ose 4,1 për qind e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), ndërsa rritja ekonomike e parashikuar është 3,5 për qind.
Me Ribalancin e Buxhetit sigurohen mjete shtesë për gratë që ushtrojnë veprimtari bujqësore, për krijimin e një linje kombëtare SOS për mbështetjen e viktimave të dhunës në familje dhe me bazë gjinore, si dhe për hapjen dhe funksionalizimin e dy qendrave të strehimit.
Me miratimin e ribalancit të plotësuar nga Qeveria, procedura rikthehet në Kuvend, ku deputetët do të vendosin për versionin e tij përfundimtar.
Gjatë natës 21/22.07.2026, në periudhën prej orës 00:20 deri në 01:10, zyrtarët policorë nga DBP Gostivar kanë privuar nga liria A.L. (45) nga Kosova dhe A.G. (63) nga Shqipëria, sepse gjatë një kontrolli aksional në një objekt hotelerie në rrugën “Ilinden” në Gostivar dhe verifikimeve të kryera, është konstatuar se kanë keqpërdorur qëndrimin turistik në shtet. Ata janë ndaluar në stacionin policor për procedurë të mëtejshme.
……Më 21.07.2026 në orën 09:00 në rrugën “Bllagoja Toska” në Tetovë, zyrtarët policorë nga SPB Tetovë kanë privuar nga liria personin N.K. (40) nga Tetova për shkak të ekzistimit të dyshimit të bazuar për vepra të kryera penale “vjedhje e rëndë” dhe “vjedhje”, të kryera në periudhën e kaluar në zonën e Gostivarit. Ai është ndaluar në stacionin policor për procedurë të mëtejshme dhe pas dokumentimit të rasteve kundër tij do të vijojë parashtresa përkatëse.
……Më 21.07.2026 në orën 09:20 në fshatin Jegunovcë të Tetovës, zyrtarët policorë nga SPB Tetovë kanë privuar nga liria një të mitur 16-vjeçar nga fshati Radushë. Paraprakisht, ai pa leje drejtimi ka drejtuar automjetin e pasagjerëve “Volkswagen Golf” me targa gjermane dhe është aksidentuar duka dalë nga rruga. Automjeti është konfiskuar dhe pas dokumentimit të rastit do të vijojë parashtresa përkatëse.
……Më 21.07.2026 në orën 16:10, zyrtarët policorë nga SPB Tetovë kanë privuar nga liria persoin S.A. (33) nga Tetova, duke vepruar sipas denoncimit të mëparshëm nga babai i tij 58-vjeçar se para tri ditësh, pas një mosmarrëveshjeje të shkurtër, e ka sulmuar fizikisht. S.A. është ndaluar në stacionin policor dhe pas dokumentimit të rastit kundër tij do të vijojë parashtresa përkatëse.
……Më 21.07.2026 në orën 22:30 në Tetovë, zyrtarët policorë nga SPB Tetovë kanë privuar nga liria personin I.A. (50) nga Tetova, duke vepruar sipas denoncimit të mëparshëm nga bashkëshortja e tij 40-vjeçare se, pas një deklarate të dhënë më parë në Prokurorinë Themelore Publike Tetovë, e ka kërcënuar atë në vendin e saj të punës në një market në Tetovë, si dhe në shtëpinë e babait të saj. Ai është ndaluar në stacionin policor dhe pas dokumentimit të rastit kundër tij do të vijojë parashtresa përkatëse.
…….Më 21.07.2026 në orën 19:00 në SPB Tetovë, H.A. (43) nga Tetova ka denoncuar se rreth orës 18:15 në rrugën “107” në Tetovë, pas një mosmarrëveshjeje të mëparshme, personi B.”pnj” e ka kërcënuar me pistoletë. Po merren masa për zbardhjen e rastit.
……Më 21.07.2026 në orën 19:55 në rrugën “Ilinden” në Tetovë, zyrtarët policorë nga Stacioni Policor për Siguri në Trafikun Rrugor Tetovë kanë privuar nga liria personin Gj.S. (39) nga Tetova. Paraprakisht, ai pa leje drejtimi ka drejtuar automjetin “BMW” me targa të Tetovës dhe ka qenë i përfshirë në një aksident komunikacioni. Automjeti është konfiskuar, ndërsa personi është ndaluar në stacionin policor dhe pas dokumentimit të rastit do të vijojë parashtresa përkatëse.
……Më 22.07.2026 në orën 00:45 në fshatin Pallaticë të Tetovës, zyrtarët policorë nga Stacioni Policor Grupçin kanë privuar nga liria personat V.I. (22) dhe A.SH. (21), të dy nga fshati Pallaticë, duke vepruar sipas denoncimit të mëparshëm se në rrugën “JNA” në Tetovë me mjet të mprehtë kanë sulmuar personat A.A. (24) dhe B.A. (21), të dy nga fshati Neproshten, me ç’rast B.A. ka pësuar lëndime të rënda trupore, ndërsa A.A. lëndime trupore, të konstatuara në Spitalin Klinik të Tetovës. Ata janë ndaluar në stacionin policor dhe pas zbardhjes së plotë të rastit do të vijojë parashtresa përkatëse.
……Më 21.07.2026 në orën 23:30 në DBP Gostivar, S.SH. (23) nga Gostivari, ka denoncuar se rreth orës 19:30 para derës hyrëse të shtëpisë, fqinjët e saj P.”N” dhe B.”N” e kanë sulmuar fizikisht atë, bashkëshortin e saj Gj.SH. dhe vajzën e tyre të mitur. Po merren masa për zbardhjen dhe dokumentimin e rastit.
…….Më 21.07.2026, për shkak të stuhisë së fuqishme të shoqëruar me era të forte në zonën e SPB Tetovë, janë regjistruar disa dëme materiale, me ç’rast në rrugën “Ilinden” në Tetovë ka rënë çatia e një ndërtese, e cila ka dëmtuar strukturën e çatisë së një ndërtese tjetër dhe dy automjete të parkuara “Golf” në pronësi të F.I. dhe “Mercedes” në pronësi të M.J. nga Tetova; në fshatin Reçicë e Madhe nga rënia e tullave të çatisë është dëmtuar automjeti “BMW” me targa austriake, në pronësi të E.G.; ndërsa në rrugën “Jasht Vardarit” ka rënë një çati prej llamarine nga një shtëpi në pronësi të S.Xh. Në të gjitha ngjarjet e përmendura nuk janë regjistruar persona të lënduar.
……..Më 21.07.2026 në orën 14:00 në Stacionin Policor Zherovjan është denoncuar se në fshatin Çellopek ka shpërthyer një zjarri, me ç’rast janë djegur drurë bagremi në një pronë private në pronësi të personit T.V. Zjarri është fikur nga ekipi i Njësisë Territoriale Kundër Zjarrit dhe nuk ka persona të lënduar. Është kryer këqyrja e vendit të ngjarjes.
……..Më 21.07.2026 në orën 12:45 në SPB Tetovë është denoncuar se në atarin e fshatit Neproshten të Tetovës ka shpërthyer një zjarri, me ç’rast është përfshirë një deponi e egër dhe bar i thatë në pronën e L.I. (67) nga fshati Neproshten. Zjarri është fikur nga ekipi i Njësisë Territoriale Kundër Zjarrit dhe nuk ka persona të lënduar. Është kryer këqyrja e vendit të ngjarjes.
Bilall Kasami: Tetova në mbështetje të Gostivarit, koordinim institucional për tejkalimin e krizës me ujin
RIBALANCI I BUXHETIT: 46 MILIARDË DENARË PËR INVESTIME KAPITALE!
TRUMÇI: NK BRAVO KUNDËRSHTAR SERIOZ – TA JAPIM MAKSIMUMIN!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
You must be logged in to post a comment Login