Lajme nga vendi
Si të ndalet shpopullimi i vendbanimeve në Maqedoninë e Veriut?
Regjistrimi i popullsisë solli një pasqyrë reale për sa i përket potencialit njerëzor, theksojnë afaristët në Maqedoninë e Veriut.
Por, për ta mbetet problematike mungesa e një strategjie të qartë për ndaljen e hovit të migrimit, veçanërisht për gjeneratat e reja.
“Për ne, si afaristë, mbetet sfida e përballjes me mungesën e potencialit njerëzor. Pra, ne duhet të përballemi me gjetjen e një zgjidhjeje për atë që nënkupton zhvillim, ngritje të ekonomisë së vendit, e cila nuk bëhet pa njerëz. Ne, si afaristë, mund të marrim linja të ndryshme kreditore, të kemi projekte të shkëlqyera, por në mungesë të faktorit njeri, ato janë të destinuara të prolongohen ose të dështojnë”, thotë për Radion Evropa e Lirë, afaristi Menderes Kuçi.
Çështja e migrimit zuri vend të theksuar edhe në fjalimin e presidentit të Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski, drejtuar opinionit me rastin e festave të fundvitit.
Ai me këtë rast theksoi se regjistrimi i popullsisë ka dëshmuar se demografia, përkatësisht ulja e numrit të popullsisë, paraqet rrezik të madh për vendin për sa i përket zhvillimit.
Duke iu referuar projeksioneve të Kombeve të Bashkuara se nëse vazhdon trendi i këtillë i migrimit në Maqedoninë e Veriut gjatë vitit 2050 në vend do të mbeten vetëm një milion banorë kundrejt 2 milionë banorëve kur u u pavarësua si shtet, Pendarovski theksoi nevojën e hartimit të një strategjie që do të ngadalësonte hovin e migrimit.
Nga kabineti i presidentit Pendarovski thanë për Radion Evropa e Lirë se për këtë çështje tashmë kanë komunikuar dhe e kryeministrin e Maqedonisë së Veriut dhe të gjitha institucionet relevante.
Drejtori i Entit Shtetëror të Statistikave, Apostoll Simonovski, tha për REL-in se rezultatet e regjistrimit imponojnë angazhimin e shtetit që t’i zgjidhë problemet, veçanërisht në sektorin e biznesit dhe urbanizmit.
“Lexova se Gjermania kërkon 50 mijë punëtorë nga Ballkani. Institucionet duhet të përgjigjen se cili do të jetë reagimi i tyre ndaj këtyre proceseve”, u shpreh Simonovski.
Sipas tij, zbrazja e rajoneve të tëra në Maqedoninë e Veriut është si rezultat i politikave ët gabuara gjatë një procesi më të gjatë.
“Vëmendje të veçantë duhet kushtuar fatit se pse na ndodh procesi i shpopullimit dhe si ta ngadalësojmë këtë proces, i cili aspak nuk është i lehtë. Shteti, përkatësisht institucionet, duhet të mbeten të përkushtuara për të gjetur një zgjidhje”, vlerësoi Simonovski.
Në nëntor të vitit të kaluar Ministria e Punës dhe Politikës Sociale ka bërë të ditur se ka filluar revidimin e Strategjisë së politikave demografike.
Nga ky dikaster thanë se “kjo Strategji ka një rëndësi të madhe si një dokument që identifikon fushat me prioritet dhe udhëzime për përmirësimin e tendencave ekzistuese demografike përmes zbatimit të politikave afatgjata dhe fushave të veprimit që ndikojnë drejtpërdrejt dhe indirekt në zhvillimin demografik në vend”.
Ndërkaq, njohësit e çështjeve ekonomike thonë se zhvillimi i barabartë rajonal figuron në letër, por ai nuk zbatohet në praktikë.
Arben Halili, ligjërues i Ekonomisë në Universitetin e Tetovës thotë se krijimi i kushteve të mirëfillta në të gjitha vendbanimet e vendit do t’i mbajë të rinjtë në Maqedoninë e Veriut. Në të kundërtën, sipas tij, ata të ardhmen gjithnjë e më shumë do ta shohin jashtë vendit.
“Ministria e Punës dhe Politikës Sociale, duhet t`i bashkërendojë aktivitetet e veta me Ministrinë e Financave dhe të gjitha institucionet e tjera relevante bazuar dhe në mundësitë reale që mund të kenë komunat e ndryshme që t’i përcaktojnë prioritet. Këto projekte të konvertohen në realizimin e projekteve konkrete që do të jenë në interes të banorëve duke siguruar cilësi më të lartë të standardit jetësor. Kjo në masë të caktuar do të ngadalësojë procesin e migrimit”, vlerëson Halili për Radion Evropa e Lirë.
Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut u realizua në tetor të vitit 2020, përderisa rezultatet e këtij procesi u publikuan në mars të vitit të kaluar. Sipas rezultateve të regjistrimit të popullsisë, Maqedonia e Veriut ka rreth 1.8 milion banorë apo rreth 10 për qind më pak se në regjistrimin e vitit 2002.
Rezultat e regjistrimit nxorën në pah se 207 vendbanime në Maqedoninë e Veriut kanë mbetur thuajse pa banorë, për shkak të shpërnguljes së tyre, kryesisht jashtë vendit./REL/
Erdhi në Tetovë pa përkthyes. Ndoshta mendoi se shqipja është dialekt sezonal që aktivizohet vetëm më 28 Nëntor.
Kjo është Ministrja e Arsimit, Vesna Janevska, e njohur për qëndrimet e saj “parimore” kundër UÇK-së, kundër festimit të Ditës së Flamurit kombëtar shqiptar dhe, në përgjithësi, kundër çdo gjëje që tingëllon shqip.
Kësaj radhe, megjithatë, i hasi sharra në gozhdë.
Në një ngjarje të mbajtur në Universiteti i Tetovës, ministrja nuk arriti ta kuptojë rektorin Jusuf Zejneli. Çudi e madhe: në Tetovë flitet shqip. Gazetarët shqiptarë, me një dozë ironie që zor se përkthehet, i sugjeruan që herën tjetër të vijë me përkthyes. Ja përgjigja e sajë…
Atmosfer…
Vesna Janevska dëshmoi edhe një herë se nuk ngurron t’i artikulojë qëndrimet e saj nacionaliste. Por as gazetarët nuk i lëshuan rrugë: ia bënë të qartë se ndodhet në një qytet ku shqipja nuk është “opsion”, por gjuhë e përditshme — dhe simbolikisht ia larguan mikrofonat.
Afmosferë….
Një rikujtesë miqësore për ministren: Universiteti i Tetovës nuk është thjesht institucion. Është themeluar me gjak, viktima e protesta, dhune e sakrifica, dhe për shumëkënd mbetet simbol i të drejtës për arsim në gjuhën amtare.
Po ashtu, një shfletim i Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut do të ishte mëse i nevojshëm për Janevskën. Amendamenti 5, pika 1, e përcakton qartë se çdo gjuhë që flitet nga së paku 20% e qytetarëve është gjuhë zyrtare, bashkë me alfabetin e saj.
Ndoshta, para se të merret me ligjet e arsimit, do të ishte e dobishme t’ia kujtojmë se kushtetuta nuk është broshurë dekorative — por themeli mbi të cilin ndërtohet (ose rrëzohet) serioziteti institucional.
Propozim ligji i ri për ndryshime në arsimin e lartë është i papranueshëm për senatin e universitetit të Tetovës dhe ky senat ka sjell një vendim ku kërkon që ky ligj të tërhiqet dhe të rishikohet duke pasur parasysh gjendjen reale në universitete.
“ Numri më i madh i vërejtjeve ka të bëj me cenimin e autonomisë universitare , pasi që parashihet të ketë një këshill universitar i cili edhe i zbehë kompetencat e universitetit , dhe kjo është ajo ku shumica e profesorëve kanë vërrejtje pjesa tjetër është me numër të madh. Akreditimin e studimeve të doktoraturës , pasi që UT i plotëson të gjithë kushtet ka staf akademik , punime shkencore punime , por kriteret janë në harmoni me gjendjen reale dhe për këtë janë një numër i vërejtjeve . Senati Universitetit të Tetovës ka vendim në të cilën propozon që ligji më mirë të tërhiqet të rishikohet dhe të ketë një draft i cili është në harmoni me gjendjen reale .”
Kundër këtij ligji, si të tillë është edhe Drejtor i Forumit per Ndryshime ne Arsim Blendi Hodai. Sipas tij, ky ligj në mënyrë jo transparente është publikuar por edhe cenon autonominë e universiteteve .
“ Për vetë faktin se ministria nuk i përmendi emrat e personave që kanë hartuar propozim ligjin nënkupton se , ligji është jo transparent dhe kjo është e rëndësishme për neve pasi që ligji për arsimin e lartë është interes publik nuk është një roman dhe ta nxjerri dhe të thoni ja e kemi publikuar. Ne vërejmë se me një pjesë cenon autonominë euniversitetit dhe ne vlerësojmë se autonomia e universiteteve është shumë e rëndësishme për stafin akademik.”
Por ministria e arsimit Vesna Janevska është e prerë, ligji nuk tërhiqet , ajo tha se i dëgjon vërejtjet , por nuk do të ketë tërheqje të ligjit.
“ Ligji një muaj është në debat publik dhe të gjithë kanë të drejtë të japin vërejte dhe nëse vërejtjet pranohen dhe deri më tani kishim debate dhe u morëm veshtë që çka do të pranohet, por ligji nuk do të tërhiqet dhe nuk duhet tëtërhiqet pasi që bën të ardhmen për të rinjtë tanë.”
I pyetur se kush janë emrat që e kanë shkruar këtë ligj, ministria e arsimit nuk pranoi që të tregoj të njëjtat, pasi që sipas saj ata janë emra të njohur dhe u cenohet integriteti akademik.
Nën patronazhin e Reisul Ulemasë të BFI-së së RMV-së, u shtrua iftari tradicional i Bashkësisë Fetare Islame, duke bërë bashkë në një mbrëmje të veçantë drejtuesit më të lartë shtetërorë, institucionalë dhe përfaqësues të jetës publike.
Presidentja e shtetit, Gordana Siljanovska-Davkova, Kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, ministra dhe zëvendësministra, kryetarë partish politike, kryetarë komunash, ambasadorë, rektorë universitetesh, si dhe shumë personalitete nga jeta shoqërore dhe civile, ishin të pranishëm në Iftarin Tradicional të Bashkësisë Fetare Islame.
Në fjalën e tij përshëndetëse, kreu I BFI-së, u uroi mirëseardhje mysafirëve dhe agjërim të lehtë e të pranuar, duke theksuar se Ramazani është muaj reflektimi, afrimi dhe përgjegjësie të përbashkët. Ai veçoi rëndësinë e unitetit, tolerancës dhe bashkëjetesës si vlera themelore për stabilitetin dhe perspektivën e vendit.
“Gëzimi I Iftarit merr vlerë të veçantë kur jemi bashkë pranë njëri-tjetrit, të lidhur shpirtërisht, të solidarizuar dhe respektues ndaj secilit, pa dallim race, feje, kombi apo vendi. Në tryezën e Itarit forcohen lidhjet njerëzore, mbillet dashuria, paqa dhe solidariteti dhe shprehet bujaria përmes veprave të mira. Aty ku ndahet buka, forcohet besimi, aty ku ndahet fjala e mirë, ndërtohet respekti”
Mbrëmja u zhvillua duke reflektuar frymën e respektit, dialogut dhe bashkëpunimit ndërinstitucional.
Edhe të pranishmit përmes postimeve nëpër rrjetet sociale kanë përshëndetur organizimin e këtij Iftari, ku potencohet se përmes këtyre ngjarjeve dërgohen mesazhe të fuqishme uniteti, respekti dhe solidariteti.
MINISTRJA HARRON PËRKTHYESIN AMA JO QËNDRIMET, POR BOJKOTOHET
UT-ja KUNDËR LIGJIT PËR ARSIM TË LARTË, CËNOHET AUTONOMIA
IFTARI I BFI-së BËRI BASHKË KRERËT E SHTETIT DHE PARTIVE POLITIKE!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
