Lajme nga vendi
Si të ndalet shpopullimi i vendbanimeve në Maqedoninë e Veriut?
Regjistrimi i popullsisë solli një pasqyrë reale për sa i përket potencialit njerëzor, theksojnë afaristët në Maqedoninë e Veriut.
Por, për ta mbetet problematike mungesa e një strategjie të qartë për ndaljen e hovit të migrimit, veçanërisht për gjeneratat e reja.
“Për ne, si afaristë, mbetet sfida e përballjes me mungesën e potencialit njerëzor. Pra, ne duhet të përballemi me gjetjen e një zgjidhjeje për atë që nënkupton zhvillim, ngritje të ekonomisë së vendit, e cila nuk bëhet pa njerëz. Ne, si afaristë, mund të marrim linja të ndryshme kreditore, të kemi projekte të shkëlqyera, por në mungesë të faktorit njeri, ato janë të destinuara të prolongohen ose të dështojnë”, thotë për Radion Evropa e Lirë, afaristi Menderes Kuçi.
Çështja e migrimit zuri vend të theksuar edhe në fjalimin e presidentit të Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski, drejtuar opinionit me rastin e festave të fundvitit.
Ai me këtë rast theksoi se regjistrimi i popullsisë ka dëshmuar se demografia, përkatësisht ulja e numrit të popullsisë, paraqet rrezik të madh për vendin për sa i përket zhvillimit.
Duke iu referuar projeksioneve të Kombeve të Bashkuara se nëse vazhdon trendi i këtillë i migrimit në Maqedoninë e Veriut gjatë vitit 2050 në vend do të mbeten vetëm një milion banorë kundrejt 2 milionë banorëve kur u u pavarësua si shtet, Pendarovski theksoi nevojën e hartimit të një strategjie që do të ngadalësonte hovin e migrimit.
Nga kabineti i presidentit Pendarovski thanë për Radion Evropa e Lirë se për këtë çështje tashmë kanë komunikuar dhe e kryeministrin e Maqedonisë së Veriut dhe të gjitha institucionet relevante.
Drejtori i Entit Shtetëror të Statistikave, Apostoll Simonovski, tha për REL-in se rezultatet e regjistrimit imponojnë angazhimin e shtetit që t’i zgjidhë problemet, veçanërisht në sektorin e biznesit dhe urbanizmit.
“Lexova se Gjermania kërkon 50 mijë punëtorë nga Ballkani. Institucionet duhet të përgjigjen se cili do të jetë reagimi i tyre ndaj këtyre proceseve”, u shpreh Simonovski.
Sipas tij, zbrazja e rajoneve të tëra në Maqedoninë e Veriut është si rezultat i politikave ët gabuara gjatë një procesi më të gjatë.
“Vëmendje të veçantë duhet kushtuar fatit se pse na ndodh procesi i shpopullimit dhe si ta ngadalësojmë këtë proces, i cili aspak nuk është i lehtë. Shteti, përkatësisht institucionet, duhet të mbeten të përkushtuara për të gjetur një zgjidhje”, vlerësoi Simonovski.
Në nëntor të vitit të kaluar Ministria e Punës dhe Politikës Sociale ka bërë të ditur se ka filluar revidimin e Strategjisë së politikave demografike.
Nga ky dikaster thanë se “kjo Strategji ka një rëndësi të madhe si një dokument që identifikon fushat me prioritet dhe udhëzime për përmirësimin e tendencave ekzistuese demografike përmes zbatimit të politikave afatgjata dhe fushave të veprimit që ndikojnë drejtpërdrejt dhe indirekt në zhvillimin demografik në vend”.
Ndërkaq, njohësit e çështjeve ekonomike thonë se zhvillimi i barabartë rajonal figuron në letër, por ai nuk zbatohet në praktikë.
Arben Halili, ligjërues i Ekonomisë në Universitetin e Tetovës thotë se krijimi i kushteve të mirëfillta në të gjitha vendbanimet e vendit do t’i mbajë të rinjtë në Maqedoninë e Veriut. Në të kundërtën, sipas tij, ata të ardhmen gjithnjë e më shumë do ta shohin jashtë vendit.
“Ministria e Punës dhe Politikës Sociale, duhet t`i bashkërendojë aktivitetet e veta me Ministrinë e Financave dhe të gjitha institucionet e tjera relevante bazuar dhe në mundësitë reale që mund të kenë komunat e ndryshme që t’i përcaktojnë prioritet. Këto projekte të konvertohen në realizimin e projekteve konkrete që do të jenë në interes të banorëve duke siguruar cilësi më të lartë të standardit jetësor. Kjo në masë të caktuar do të ngadalësojë procesin e migrimit”, vlerëson Halili për Radion Evropa e Lirë.
Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut u realizua në tetor të vitit 2020, përderisa rezultatet e këtij procesi u publikuan në mars të vitit të kaluar. Sipas rezultateve të regjistrimit të popullsisë, Maqedonia e Veriut ka rreth 1.8 milion banorë apo rreth 10 për qind më pak se në regjistrimin e vitit 2002.
Rezultat e regjistrimit nxorën në pah se 207 vendbanime në Maqedoninë e Veriut kanë mbetur thuajse pa banorë, për shkak të shpërnguljes së tyre, kryesisht jashtë vendit./REL/
Lajme nga vendi
Operatori i tretë mobil në RMV do të fillojë punën në fillim të vitit 2027, do të ketë rrjetin e vet 5G
One Macedonia, pjesë e 4iG Group, zyrtarisht e mori licencën si operatori i tretë celular në vend. Operatori i ri deri në fund të muajit mars të vitit 2027 do të duhet të mbulojë një qytet me 5G, deri në fund të 2028-tës korridoret kryesore në përputhje me marrëveshjen, ndërsa deri në fund të 2030-tës të gjitha qytetet në shtet.
Kompania planifikon investime deri në 100 milion euro për ndërtim dhe zhvillim të rrjetit, hapje të vendeve të punës dhe bashkëpunim me kompanitë lokale.
“Ky nuk është vetëm fillim i një kompanie tjetër të telekomunikimeve. Për ne, hyrja në Maqedoninë e Veriut paraqet një zgjerim strategjik për prezencën tonë në të gjithë Ballkanin perëndimorë, rajon që është kyç për rritjen tonë afatgjate. Maqedonia e Veriut luan një rol të rëndësishëm për ambiciet tonë më të gjera për infrastrukturë dixhitale”, tha Pal Zarandi, Kryetar i Bordit të Drejtorëve të One Maqedoni.
Lajme nga vendi
Matësit digjital zëvendësohen me të mençur, qytetarët të ndarë në mendime
Elektrodistriubumi do t’i ndryshojë matësit aktual të energjisë elektrike me matës të mençur, të cilët do të jenë të lidhur me aplikacion të posaçëm dhe qytetarët do të mund ta ndjekin shpenzimin e energjisë elektrike përmes telefonave celularë.
Megjithatë një pjesë e qytetarëve frikësohen se nuk do të mund të përshtaten këtë situatë. Nga ana tjetër, disa qytetarë mendojnë se matësit e mençur do të sjellin më shumë rregull dhe transparencë, pasi secili do të ketë pasqyrë të qartë për shpenzimin dhe do të shmangen faturat paushalle për energjinë elektrike.
“Mundemi pse jo, normalisht, kur mund të paguajmë faturat, mundemi edhe atë ta kontrollojmë përmes telefonit”, tha një qytetar.
“A do të jetë shumë e qartë dhe a do të na besojnë, për shembull unë të lexoj dhe t’i them kam harxhuar 200 kilovat dhe a do të më besojnë për këtë, ata tani bëjnë disa gjëra që nuk mund t’i kuptojmë, ja tani shkoj në bankë, drejt të ju them, ma kthejnë faturën – thonë është paguar, ndërsa unë e di që nuk është paguar”, u shpreh një qytetar.
“Nuk e di unë këto gjëra sa kam harxhuar – jo jo, nuk mund ta bëjnë njerëzit e verbër këtë”, theksoi një qytetar.
Sipas Komisionit Rregullator të Energjetikës, futja në funksion e sistemeve të mençura të matjes është një hap kyç drejt eliminimit të dilemave nëse faturat e energjisë bazohen në konsum real apo të supozuar.
“Ligji është në fuqi, ndërsa operatorët e transmetimit dhe shpërndarjes duhet të bëjnë analizë për futjen e matësve të mençur. Qëllimi është që çdo qytetar vetë të ketë pasqyrë për shpenzimin përmes pajisjes mobile ose kompjuterit. Digjitalizimi do ta rrisë besimin”, thonë Komisioni Rregullator për Energjetikë
Futja në funksion e matësve smart është në proces dhe mund të zgjasë disa vite, përmes tyre qytetarët do të mund të kontrollojnë në kohë reale sa energji elektrike kanë harxhuar. Ndryshe, në Maqedoninë e Veriut ka rreth 820 mijë matës, ndërsa EVN është e obliguar t’i lexojë të paktën një herë në tre muaj./ Alsat.mk
Lajme nga vendi
Rritja e pagave ose grevë e përgjithshme! LSM të mërkurën në protestë
Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë (LSM) të mërkurën organizon protestë për të shprehur pakënaqësinë nga mosrritja e pagës minimale në 600 euro dhe të gjithë pagave tjera për 100 euro. Protesta do të fillojë në orën 17 para ndërtesës së LSM-së dhe do të vazhdojë para Kuvendit dhe Odës Ekonomike, ndërsa do të përfundojë para Qeverisë. Nga LSM u bënë thirrje të gjithë punëtorëve që nuk kanë rritje të pagës të përfshihen në protestë.
“Është koha të luftojmë së bashku për paga dinjitoze së bashku me punëtorët. U bëjmë thirrje të gjithë punëtorëve, pagat e të cilëve nuk janë rritur, të gjithë punëtorëve që pyesin veten se si t’ia dalin mbanë këtë muaj, punëtorëve që i gënjyen shefat e tyre se do t’u rrisnin pagat, të na bashkohen në rrugë sepse nuk kanë rënë dakord të rrisin pagat e punëtorëve dhe të përmirësojnë standardin e punës deri më 31 dhjetor. U bëjmë thirrje punëtorëve sepse pragu i varfërisë në Maqedoni është 31.200 denarë, dhe 33 përqind e 540 mijë punëtorëve jetojnë nën pragun e varfërisë, domethënë shkojnë në punë dhe janë të varfër”, tha kryetari i LSM-së, Slobodan Trendafilov, pas seancës së përbashkët të sotme të organeve më të larta të LSM-së, në të cilën u miratua unanimisht vendimi për të protestuar.
Trendafilov përkujtoi se edhe në anketën e LSM-së punëtorët u shprehën se janë të gatshëm të dalin në protestë nëse nuk rriten pagat. “Ky është vetëm hapi i parë që po ndërmarrim në një seri hapash që do të ndërmarrim në periudhën e ardhshme, që do të thotë protesta shtesë, bllokada shtesë të synuara të institucioneve të caktuara dhe një grevë të përgjithshme 24-orëshe në sektorin publik dhe privat, dhe nëse nuk dëgjojnë, ne do të mbledhim 10,.000 nënshkrime dhe do të bëhemi propozues i autorizuar dhe do të kërkojmë një ulje të pagave të zyrtarëve për 78 për qind dhe një rritje të pagës minimale në 600 euro dhe një rritje të pagave të tjera”, tha Trendafilov.
Ai nuk beson se do të thirren për bisedime sepse, siç thotë ai, e kanë bërë këtë gjatë gjithë vitit 2025. Vitin e kaluar, siç theksoi ai, nuk pati rritje drastike të pagave, dhe që nga janari shporta sindikaliste është rritur me gati një mijë denarë. Ai shtoi se me politika të tilla, personeli i kualifikuar po largohet nga vendi me të gjitha familjet e tyre, dhe të huajt po vijnë për të mbushur vendet e punës.

