Lajme nga vendi
Si të ndalet shpopullimi i vendbanimeve në Maqedoninë e Veriut?
Regjistrimi i popullsisë solli një pasqyrë reale për sa i përket potencialit njerëzor, theksojnë afaristët në Maqedoninë e Veriut.
Por, për ta mbetet problematike mungesa e një strategjie të qartë për ndaljen e hovit të migrimit, veçanërisht për gjeneratat e reja.
“Për ne, si afaristë, mbetet sfida e përballjes me mungesën e potencialit njerëzor. Pra, ne duhet të përballemi me gjetjen e një zgjidhjeje për atë që nënkupton zhvillim, ngritje të ekonomisë së vendit, e cila nuk bëhet pa njerëz. Ne, si afaristë, mund të marrim linja të ndryshme kreditore, të kemi projekte të shkëlqyera, por në mungesë të faktorit njeri, ato janë të destinuara të prolongohen ose të dështojnë”, thotë për Radion Evropa e Lirë, afaristi Menderes Kuçi.
Çështja e migrimit zuri vend të theksuar edhe në fjalimin e presidentit të Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski, drejtuar opinionit me rastin e festave të fundvitit.
Ai me këtë rast theksoi se regjistrimi i popullsisë ka dëshmuar se demografia, përkatësisht ulja e numrit të popullsisë, paraqet rrezik të madh për vendin për sa i përket zhvillimit.
Duke iu referuar projeksioneve të Kombeve të Bashkuara se nëse vazhdon trendi i këtillë i migrimit në Maqedoninë e Veriut gjatë vitit 2050 në vend do të mbeten vetëm një milion banorë kundrejt 2 milionë banorëve kur u u pavarësua si shtet, Pendarovski theksoi nevojën e hartimit të një strategjie që do të ngadalësonte hovin e migrimit.
Nga kabineti i presidentit Pendarovski thanë për Radion Evropa e Lirë se për këtë çështje tashmë kanë komunikuar dhe e kryeministrin e Maqedonisë së Veriut dhe të gjitha institucionet relevante.
Drejtori i Entit Shtetëror të Statistikave, Apostoll Simonovski, tha për REL-in se rezultatet e regjistrimit imponojnë angazhimin e shtetit që t’i zgjidhë problemet, veçanërisht në sektorin e biznesit dhe urbanizmit.
“Lexova se Gjermania kërkon 50 mijë punëtorë nga Ballkani. Institucionet duhet të përgjigjen se cili do të jetë reagimi i tyre ndaj këtyre proceseve”, u shpreh Simonovski.
Sipas tij, zbrazja e rajoneve të tëra në Maqedoninë e Veriut është si rezultat i politikave ët gabuara gjatë një procesi më të gjatë.
“Vëmendje të veçantë duhet kushtuar fatit se pse na ndodh procesi i shpopullimit dhe si ta ngadalësojmë këtë proces, i cili aspak nuk është i lehtë. Shteti, përkatësisht institucionet, duhet të mbeten të përkushtuara për të gjetur një zgjidhje”, vlerësoi Simonovski.
Në nëntor të vitit të kaluar Ministria e Punës dhe Politikës Sociale ka bërë të ditur se ka filluar revidimin e Strategjisë së politikave demografike.
Nga ky dikaster thanë se “kjo Strategji ka një rëndësi të madhe si një dokument që identifikon fushat me prioritet dhe udhëzime për përmirësimin e tendencave ekzistuese demografike përmes zbatimit të politikave afatgjata dhe fushave të veprimit që ndikojnë drejtpërdrejt dhe indirekt në zhvillimin demografik në vend”.
Ndërkaq, njohësit e çështjeve ekonomike thonë se zhvillimi i barabartë rajonal figuron në letër, por ai nuk zbatohet në praktikë.
Arben Halili, ligjërues i Ekonomisë në Universitetin e Tetovës thotë se krijimi i kushteve të mirëfillta në të gjitha vendbanimet e vendit do t’i mbajë të rinjtë në Maqedoninë e Veriut. Në të kundërtën, sipas tij, ata të ardhmen gjithnjë e më shumë do ta shohin jashtë vendit.
“Ministria e Punës dhe Politikës Sociale, duhet t`i bashkërendojë aktivitetet e veta me Ministrinë e Financave dhe të gjitha institucionet e tjera relevante bazuar dhe në mundësitë reale që mund të kenë komunat e ndryshme që t’i përcaktojnë prioritet. Këto projekte të konvertohen në realizimin e projekteve konkrete që do të jenë në interes të banorëve duke siguruar cilësi më të lartë të standardit jetësor. Kjo në masë të caktuar do të ngadalësojë procesin e migrimit”, vlerëson Halili për Radion Evropa e Lirë.
Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut u realizua në tetor të vitit 2020, përderisa rezultatet e këtij procesi u publikuan në mars të vitit të kaluar. Sipas rezultateve të regjistrimit të popullsisë, Maqedonia e Veriut ka rreth 1.8 milion banorë apo rreth 10 për qind më pak se në regjistrimin e vitit 2002.
Rezultat e regjistrimit nxorën në pah se 207 vendbanime në Maqedoninë e Veriut kanë mbetur thuajse pa banorë, për shkak të shpërnguljes së tyre, kryesisht jashtë vendit./REL/
Lajme nga vendi
ASH-ja e Taravarit: Karakamisheva e ligjit për përfaqësim të drejtë dhe adekuat, kundër përfaqësimit të shqiptarëve në administratë?
Aleanca për Shqiptarët shpreh shqetësimin saj të ndaj deklaratës së dhënë më 18 shkurt 2026 në Kanal 5 nga Таnja Каrakamisheva në të cilën kërkohet “zvogëlimi i numrit të shqiptarëve në administratë”.
Një deklaratë e tillë është e papranueshme, diskriminuese dhe në kundërshtim të drejtpërdrejtë me parimet kushtetuese të shtetit dhe me frymën e Marrëveshjes së Ohrit. Parimi i përfaqësimit adekuat dhe të drejtë nuk është privilegj për askënd, por detyrim kushtetues dhe standard demokratik që garanton barazi reale në institucionet publike.
Aleanca për Shqiptarët kërkon përgjigje të qarta nga përfaqësuesit e koalicionit VLEN:
-A distancohen publikisht nga kjo deklaratë?
-A e dënojnë qartë këtë qasje përjashtuese?
-A do të kërkojnë largimin e zonjës Karakamisheva nga çdo proces që lidhet me hartimin e ligjit për përfaqësim adekuat?
-Dhe pas kësaj deklarate, si mund të sigurohen qytetarët shqiptarë se ligji në përgatitje nuk do të synojë reduktimin, por garantimin dhe forcimin e përfaqësimit të tyre?
ASH rithekson se barazia nuk negociohet dhe përfaqësimi nuk mund të kthehet në objekt kalkulimesh politike. Çdo përpjekje për ta dobësuar këtë parim cenon besimin ndëretnik dhe stabilitetin institucional.
Shqiptarët meritojnë siguri ligjore, respekt dhe përfaqësim të drejtë – jo pasiguri të qëllimshme dhe retorikë përjashtuese.
Aleanca për Shqiptarët
Dita Ndërkombëtare e Gjuhës Amtare e shpallur nga UNESCO festohet më 21 shkurt të çdo viti. Qëllimi i caktimit të saj është promovimi dhe ndërgjegjësimi për diversitetin gjuhësor dhe kulturor si dhe promovimin e shumëgjuhësisë. Tv Koha, në këtë përvjetor, inicoi temën se sa e ruajmë gjuhën shqipe nga ndikimet e gjuhëve të huaja. Ta ndjekim kronikën në vazhdim.
Gjuha amë, gjuha që mësojmë prej në lindje, në familje, prej kur lindim e flasim gjuhën amtare, ndikon aq shumë sa që shpeshherë ngelemi pa ndonjë përgjigje sepse është gjuha që ne lindim, rritemi, zhvillohemi dhe gjithmonë e flasim gjuhën e pare – thotë për Tv Koha, albanologia Donika Bakiu, teksa komenton Ditën Botërore të Gjuhës Amtare.
Por, a na frikëson, trendi në rritje i të rinjve që flasin gjuhën angleze duke anashkaluar shqipen.
Viteve të fundit, kemi një trend që gjuha angleze na ka marrë shumë përpara, të themi të drejtën fëmija 5 vjecar spjegon përallën në gjuhën angleze, psh Borëbardhën, vetëm në gjuhën angleze, dhe është vetëm 5 vjet, mirëpo nuk e din mirë as gjuhën amë, kurse flet aq rrjedhshem gjuhën angleze, këtu besoj që është faji te prindërit sepse një fëmijë që ka shkuar vetëm në kopsht nuk ma merr mendja që të ketë shkuar në Angli apo diku tjetër të jeton, në vendin tonë e kemi problem si fëmijët që rriten e shkollohen këtu e flasim më mirë gjuhën angleze e të mos flas për ata që jetojnë jashtë.
Donika Bakiu bën thirrje që me këmbëngulje të mbrohet gjuha shqipe. Si shembul përmendi Arbëreshët e Italisë.
“Ata kanë ik nga Morea pas vdekjes së Skenderbeut, dhe sot e kësaj dite ato e flasin arbërishten dhe e kanë ruajtur me fanatizëm. Ata janë për tu marrë shembull, gjithmonë duke ju thënë një Bravo sepse vazhdojnë shkruajnë shqip, vazhdojnë dhe flasin shqip dhe sot ka ditëlindjen profesor Francesko Altimari, dhe ia uroj prej këtu nga Tv Koha sepse ka bërë një luftë për t`u ruajtur atje, atje është edhe Katedra e Gjuhës Shqipe në Kozencë dhe ka pasur ca profesorë që kanë bërë maksimumin bashkë me familjen që të ruhet me fanatizëm gjuha, t`i marrim shembull ato dhe të shohim sa e bukur është”
Edhe qytetarët e anketuar nga Tv Koha, ngrejnë shqetësime se nuk jemi duke bërë mjaftueshëm për të mbrojtur gjuhën shqipe.
“Për fat të keq, shumë pak. Duhet më shumë t`i qasemi, sepse gjuha është e shenjtë për një popull. Sic e shoh gjeneratën e re, po, rrezikohet. Duhet të ndërmirren masa”
“Gjuha është emblemë për një komb dhe gjithsesi duhet t`i kushtohet rëndësi. Ka deformitete në dimensione të caktuara, megjithatë, të gjitha institucionet edhe ne si qytetarë duhet të kemi kujdes për gjuhën sepse ajo është identiteti themeltar për një popull”
“Gjysmë për gjysme. Më shumë maqedonisht se shqip, I kemi tollovitë hesapet. Ne duhet ta ruajmë por s`mund ta ruajmë, e përziejmë me fjalë të huaja”
“Institucioni, sipas mendimit tim, që mund ta mbrojë më së shumti dhe praktikisht si emblem të kombit, janë vet shqiptarët në rastin konkret”
Në Ditën Ndërkombëtare të Gjuhës Amtare, kryeministri I Shqipërisë, Edi Rama ndau momente nga nisja e fazës gjysmëfinale në shkolla të “Konkursit të Gjuhës Shqipe”.
Rama e cilësoi këtë konkurs “një fije të artë që lidh fillesat e kombit tonë me të ardhmen e tij”.
Në këtë përvjetor, një tjetër zhvillim me rëndësi është hapja zyrtare për publikun e platformës online të “Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe” nga Akademia e Shkencave e Shqipërisë. Platforma, e aksesueshme në domenin fjalori.online, është bërë funksionale që nga 12 janari 2026, duke ofruar qasje të lirë për të gjithë përdoruesit.
“Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe” përfaqëson kurorëzimin e një pune pesëvjeçare (2021–2025) dhe përfshin mbi 125.000 njësi leksikografike: rreth 105.000 fjalë në zëra të veçantë, mijëra njësi frazeologjike, togfjalësha terminologjikë, terma të huazuar dhe rreth 250.000 kuptime leksikore të shoqëruara me mbi një milion shembuj ilustrues.
Lajme nga vendi
A do të formojë Fatmir Limani parti politike dhe a do të jetë pjesë e qeverisë? Ja çfarë thotë Mickoski
Kryeministri Hristijan Mickoski tha se nuk ka informacione që Fatmir Limani do të krijojë parti politike. Mickoski nuk u përgjigj nëse i njëjti do të jetë pjesë e qeverisë në rast se krijon parti politike, por tregoi se koalicioni qeverisës përbëhet nga VMRO-DPMNE, VLEN dhe ZNAM.
“Nuk jam i informuar për këtë që po e thoni ju tani. Në lidhje me qeverinë, qeveria funksionon shkëlqyeshëm. Është i përbërë nga tre subjekte koalicionuese. Koalicioni i udhëhequr nga VMRO-DPMNE, koalicioni VLEN dhe partia politike ZNAM”, tha Mickoski.
Bllokohet plotësisht aksi rrugor Librazhd-Pogradec, policia: Lejohen vetëm mjetet e emergjencës
Trump shpall tarifë globale prej 10 për qind pas vendimit të Gjykatës Supreme
ASH-ja e Taravarit: Karakamisheva e ligjit për përfaqësim të drejtë dhe adekuat, kundër përfaqësimit të shqiptarëve në administratë?
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
