Lajme nga vendi
Besimi: Teknologjia dhe njohuritë do të jenë shtytësit e rritjes në ekonominë e re globale
Teknologjia do të ketë një nga rolet kryesore në ekonominë e re të riglobalizuar, duke kontribuar në të gjitha sistemet, nga tregtia dhe investimet, përmirësimi i inovacionit dhe rezistencës së sektorit privat, fuqia punëtore, deri te ballafaqimi me ndryshimet klimatike dhe tranzicioni energjetik. Vlerësimet janë se rreth 70 për qind e vlerës së re të krijuar në ekonominë globale do të rezultojë nga teknologjia digjitale, shkruan në kolumnën e tij të fundit, ministri i Financave, Fatmir Besimi.
Teknologjia është jashtëzakonisht e rëndësishme në uljen e kostove gjatë tregtimit dhe rritjen e tregtisë së shërbimeve.
“Jetojmë në një kohë ku teknologjitë e ndryshojnë tregtinë fizike më shpejt se kurrë, si inteligjenca artificiale, DLT, shtypja 3D, sensorët inteligjentë, etj., që bartin më shumë elasticitet në zinxhirin e furnizimit, tregtinë ndërkufitare, menaxhimin më të mirë të rrezikut dhe zbutjen e krimit financiar. Në këtë drejtim, nevojitet bashkëpunim më i madh për zbatimin e proceseve të identitetit digjital, përmirësimin e funksionimit të sistemit dhe mjedisit rregullator”, thekson ministri.
Duke iu referuar investimeve, ministri thekson mjete të reja për nxitjen e investimeve të huaja direkte, si krijimi i bazave të të dhënave të furnitorëve dhe investitorëve të qëndrueshëm.
Sa i përket ballafaqimit me ndryshimet klimatike dhe tranzicionin energjetik, Besimi sërish përmend rolin e teknologjive të reja në këto procese.
“Transformimi energjetik lidhet ngushtë me ndryshimet klimatike, të cilat dolën në pah gjatë periudhës së kaluar. Masat që lidhen me tranzicionin energjetik i referohen teknologjive inovative dhe rritjes së efikasitetit energjetik, si dhe ndarjes së rritjes ekonomike nga konsumi i energjisë, veçanërisht në vendet në zhvillim. Teknologjia e gjelbër ishte në zhvillim edhe gjatë dekadës së fundit, falë përmirësimeve të vazhdueshme, me ç’rast energjia diellore dhe e erës bëhen gjithnjë e më të lira. Me vitin 2050, sipas disa llogaritjeve, kalimi nga karburantet fosile në energjinë diellore dhe të erës do të kursejë 12 trilionë dollarë në nivel global”, shkruan ministri.
Në vijim, Besimi shton se teknologjitë e reja janë ato që mund të kontribuojnë në produktivitet dhe qëndrueshmëri më të madhe në bujqësi. Ato mund të ndihmojnë në testimin e cilësisë së tokës, mbjelljen, monitorimin e kulturave bujqësore, vlerësimin e përpunimit të tokës, si dhe lidhjen me furnizuesit dhe blerësit e rinj.
“Platformat digjitale për produktet bujqësore, si Farm Pas u ndihmojnë miliona bujqve në zonat rurale, që të marrin çmime të arsyeshme si dhe financa për zgjerimin e biznesit të tyre”, thekson ministri.
Në këtë kolumnë, thuhet se inovacioni dhe përshtatshmëria në periudhën e ardhshme do të jenë ato që do të sigurojnë qëndrueshmërinë e biznesit. Teknologjitë e reja, si dhe inteligjenca artificiale pritet që të japë kontribut të rëndësishëm në shumë sektorë si prodhimtaria, bujqësia, farmaceutika, shërbimet shëndetësore dhe kujdesi, etj. Stimulimi dhe përkrahja e investimeve direkte në fushën e digjitalizimit, si në tregtinë elektronike dhe fintech, mund të ofrojnë përkrahje të konsiderueshme për ekonominë në drejtim të krijimit të vendeve të reja të punës, veçanërisht në periudhën pas kovid-it.
Lajme nga vendi
Sistemi i ri elektronik për ndërhyrjet kirurgjike jo urgjente, Aliu: Transparencë në shëndetësi dhe në listat e pritjes së operacioneve
Ministri i Shëndetësisë, Azir Aliu, sot në konferencë për shtyp promovoi modulin e ri për evidencë elektronike të ndërhyrjeve kirurgjikale elektive në institucionet publike shëndetësore. Pacientët që kanë caktuar ndërhyrje të tilla përmes portalit do të jenë në gjendje të shohin se kur është caktuar ndërhyrja dhe sa është e gjatë lista e pritjes. Ministri i Shëndetësisë Aliu shpjegoi se në portalin publik i cili ndodhet në faqen e internetit të Ministrisë, do të jetë në dispozicion lista e ndërhyrjeve kirurgjikale elektive, me një kategorizim të qartë të ndërhyrjeve dhe rregulla të standardizuara për futjen dhe përditësimin e të dhënave.
“Për herë të parë vendosim rregull dhe një protokoll të qartë që evidenca elektronike e ndërhyrjeve të caktuara të mbahet në mënyrë transparente. Qëllimi është që çdo pacient ta marrë shërbimin sipas parimit “i pari që vjen, i pari shërbehet”. Portali mundëson kërkim dhe paraqitje të të dhënave përmes disa parametrave të kombinuar, në mënyrë që të jetë i dobishëm si për qytetarët ashtu edhe për krijuesit e politikave. Përdoruesit e portalit publik mund të kërkojnë sipas: specialitetit të mjekut, ndërhyrjes kirurgjikale, institucionit publik shëndetësor, mjekut specialist dhe numrit të pacientëve që presin”, theksoi ministri Aliu.
Ai shtoi se aktualisht evidenca për ndërhyrjet kirurgjikale elektive mbahet në sistemin “Termini im”, përmes lëshimit të një rekomandimi me tip “rekomandim spitalor për operacion”, por janë konstatuar mospërputhje, ndër të cilat: rekomandimet nuk lëshohen menjëherë pas konstatimit të nevojës për operacion, por para vetë ndërhyrjes; disa institucione dhe mjekë përdorin një lloj tjetër rekomandimi (trajtim konservativ) për evidencën e pacientëve në lista; mjekët i mbajnë listat në formë letre, ndërsa listat e pritjes nuk pastrohen rregullisht, gjë që krijon një perceptim jo të saktë për kohën e pritjes dhe nevojat reale.
“Institucioneve publike shëndetësore që kryejnë ndërhyrje kirurgjikale tashmë u janë dërguar njoftime individuale me të dhëna nga analiza e realizuar. Çdo institucioni i është treguar veçmas nëse dhe sa dallon numri i ndërhyrjeve të kryera nga numri i rekomandimeve të realizuara për operacion në sistemin “Termini im”. Me këtë risi po rrisim transparencën, po mundësojmë matje reale të kohës së pritjes dhe, rrjedhimisht, planifikim dhe shpërndarje më të mirë të burimeve, si dhe zbatim të praktikave evropiane në këtë fushë,”– përfundoi ministri.
Lajme nga vendi
RRITJA E PAGAVE: PËRPLASJE LSM – MICKOSKI!
Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë ka dorëzuar nismën ku kërkohet ulja e pagave të funksionarëve për 80%.
LSM-ja propozon që baza e llogaritjes së pagave të deputetëve dhe funksionarëve, në vend të asaj minimale të jetë paga minimale si dhe ulja e koeficientëve për llogaritjen e pagave dhe kompensimeve për 40%.
SLOBODAN TRENDAFILOV – LSM
“120 deputetët menjëherë të votojnë për nismën për shkak se u thonë punëtorëve se mirë jetohet me pagë minimale dhe e ruajnë në sirtar propozimin e LSM-së për rritjen e pagës minimale dhe pagave tjera për së paku 6.000 denarë”
Por, Kryeministri Mickoski thotë se sindikatave u është ofruar formula sipas së cilës do të llogariten të ardhurat personale për të punësuarit në administratën publike, duke shtuar se pjesa më e madhe e sindikatave pajtohen që pagat të llogariten sipas formulës ekzistuese të qeverisë.
HRISTIJAN MICKOSKI – KRYEMINISTËR
“Pres që të dalin nga përqafimi partiak disa nga udhëheqësia e LSM-së dhe të dakordohen me Qeverinë në interes të punëtorëve, për shkak se 7.700 deri 7.800 kolegë tanë nuk kanë marrëveshje kolektive me qeverinë, kurse gjithë të tjerët kanë. Fomula paraseh rritje vjetore prej rreth 8% që deri në vitin 2028 do të kishte rreth 40% paga më të larta”
Derisa kërkohet zgjidhje për paga më të larta, Sindikata e punonjësve të administratës, organeve të jurisprudencës dhe shoqatave të qytetarëve nesër kanë një takim në Qeveri . Nga ana tjetër LSM-ja rikujton se mbeten në qëndrimin që paga minimale të jetë 600 euro dhe plus 100 euro dhe për të martën nisin me protesta dhe bllokime duke mos përjashtuar grevën.
Lajme nga vendi
Rritja e pagës minimale në 600 euro do të jetë një goditje e madhe, do të mbyllë shumë dyqane, reagojnë zejtarët
Mbylljen e një numri të madh të dyqaneve artizanale dhe pushime nga puna e të punësuarve do të shkaktojë rritja e pagës minimale prej 600 euro siç kërkohet, paralajmëroi sot Oda e Zejtarëve – Shkup.
Sipas Odës, paga minimale duhet të llogaritet në përputhje me ligjin. Nëse ajo do të rritej në 600 euro, kjo do të nënkuptonte një goditje të madhe për shkak të rritjes drastike të kostove të kontributeve.
“Ne nuk jemi kundër rritjes së pagës minimale, por ajo duhet të jetë e qëndrueshme, bazuar në një analizë të mirë. Sektori i artizanatit nuk mund ta përballojë këtë ritëm të rritjes së vazhdueshme të shpenzimeve. Duhet të merret në konsideratë situata e artizanëve që punojnë në qytete më të vogla dhe zona rurale ku ka migrim të lartë dhe konsum dukshëm më të ulët të produkteve dhe shërbimeve artizanale. Për të mbijetuar dhe për të ruajtur likuiditetin, artizanët do të detyrohen të rrisin çmimet, gjë që do të ulë më tej kërkesën dhe do të çojë në mbylljen e një numri të madh biznesesh artizanale”, tha kryetari i Odës së Zejtarëve – Shkup, Goran Ristovski, në konferencën e sotme për media.
Siç theksoi Ristovski, rritja e pagës minimale në 600 euro do të ndikojë drejtpërdrejt te zejtarët që paguajnë një taksë të plotë paushale sipas një vendimi nga DAP dhe te zejtarët që paguajnë taksë sipas të ardhurave reale të fituara.
Kryetari i Odës theksoi se në Shkup ka mbi 2.300 zejtarë, ndërsa në nivel të vendit ka rreth 8.000. Ka mungesë të fuqisë punëtore në të gjithë sektorët, por është mirë”, vlerësoi Ristovski.

