Lajme nga vendi
Besimi: Teknologjia dhe njohuritë do të jenë shtytësit e rritjes në ekonominë e re globale
Teknologjia do të ketë një nga rolet kryesore në ekonominë e re të riglobalizuar, duke kontribuar në të gjitha sistemet, nga tregtia dhe investimet, përmirësimi i inovacionit dhe rezistencës së sektorit privat, fuqia punëtore, deri te ballafaqimi me ndryshimet klimatike dhe tranzicioni energjetik. Vlerësimet janë se rreth 70 për qind e vlerës së re të krijuar në ekonominë globale do të rezultojë nga teknologjia digjitale, shkruan në kolumnën e tij të fundit, ministri i Financave, Fatmir Besimi.
Teknologjia është jashtëzakonisht e rëndësishme në uljen e kostove gjatë tregtimit dhe rritjen e tregtisë së shërbimeve.
“Jetojmë në një kohë ku teknologjitë e ndryshojnë tregtinë fizike më shpejt se kurrë, si inteligjenca artificiale, DLT, shtypja 3D, sensorët inteligjentë, etj., që bartin më shumë elasticitet në zinxhirin e furnizimit, tregtinë ndërkufitare, menaxhimin më të mirë të rrezikut dhe zbutjen e krimit financiar. Në këtë drejtim, nevojitet bashkëpunim më i madh për zbatimin e proceseve të identitetit digjital, përmirësimin e funksionimit të sistemit dhe mjedisit rregullator”, thekson ministri.
Duke iu referuar investimeve, ministri thekson mjete të reja për nxitjen e investimeve të huaja direkte, si krijimi i bazave të të dhënave të furnitorëve dhe investitorëve të qëndrueshëm.
Sa i përket ballafaqimit me ndryshimet klimatike dhe tranzicionin energjetik, Besimi sërish përmend rolin e teknologjive të reja në këto procese.
“Transformimi energjetik lidhet ngushtë me ndryshimet klimatike, të cilat dolën në pah gjatë periudhës së kaluar. Masat që lidhen me tranzicionin energjetik i referohen teknologjive inovative dhe rritjes së efikasitetit energjetik, si dhe ndarjes së rritjes ekonomike nga konsumi i energjisë, veçanërisht në vendet në zhvillim. Teknologjia e gjelbër ishte në zhvillim edhe gjatë dekadës së fundit, falë përmirësimeve të vazhdueshme, me ç’rast energjia diellore dhe e erës bëhen gjithnjë e më të lira. Me vitin 2050, sipas disa llogaritjeve, kalimi nga karburantet fosile në energjinë diellore dhe të erës do të kursejë 12 trilionë dollarë në nivel global”, shkruan ministri.
Në vijim, Besimi shton se teknologjitë e reja janë ato që mund të kontribuojnë në produktivitet dhe qëndrueshmëri më të madhe në bujqësi. Ato mund të ndihmojnë në testimin e cilësisë së tokës, mbjelljen, monitorimin e kulturave bujqësore, vlerësimin e përpunimit të tokës, si dhe lidhjen me furnizuesit dhe blerësit e rinj.
“Platformat digjitale për produktet bujqësore, si Farm Pas u ndihmojnë miliona bujqve në zonat rurale, që të marrin çmime të arsyeshme si dhe financa për zgjerimin e biznesit të tyre”, thekson ministri.
Në këtë kolumnë, thuhet se inovacioni dhe përshtatshmëria në periudhën e ardhshme do të jenë ato që do të sigurojnë qëndrueshmërinë e biznesit. Teknologjitë e reja, si dhe inteligjenca artificiale pritet që të japë kontribut të rëndësishëm në shumë sektorë si prodhimtaria, bujqësia, farmaceutika, shërbimet shëndetësore dhe kujdesi, etj. Stimulimi dhe përkrahja e investimeve direkte në fushën e digjitalizimit, si në tregtinë elektronike dhe fintech, mund të ofrojnë përkrahje të konsiderueshme për ekonominë në drejtim të krijimit të vendeve të reja të punës, veçanërisht në periudhën pas kovid-it.
Erdhi në Tetovë pa përkthyes. Ndoshta mendoi se shqipja është dialekt sezonal që aktivizohet vetëm më 28 Nëntor.
Kjo është Ministrja e Arsimit, Vesna Janevska, e njohur për qëndrimet e saj “parimore” kundër UÇK-së, kundër festimit të Ditës së Flamurit kombëtar shqiptar dhe, në përgjithësi, kundër çdo gjëje që tingëllon shqip.
Kësaj radhe, megjithatë, i hasi sharra në gozhdë.
Në një ngjarje të mbajtur në Universiteti i Tetovës, ministrja nuk arriti ta kuptojë rektorin Jusuf Zejneli. Çudi e madhe: në Tetovë flitet shqip. Gazetarët shqiptarë, me një dozë ironie që zor se përkthehet, i sugjeruan që herën tjetër të vijë me përkthyes. Ja përgjigja e sajë…
Atmosfer…
Vesna Janevska dëshmoi edhe një herë se nuk ngurron t’i artikulojë qëndrimet e saj nacionaliste. Por as gazetarët nuk i lëshuan rrugë: ia bënë të qartë se ndodhet në një qytet ku shqipja nuk është “opsion”, por gjuhë e përditshme — dhe simbolikisht ia larguan mikrofonat.
Afmosferë….
Një rikujtesë miqësore për ministren: Universiteti i Tetovës nuk është thjesht institucion. Është themeluar me gjak, viktima e protesta, dhune e sakrifica, dhe për shumëkënd mbetet simbol i të drejtës për arsim në gjuhën amtare.
Po ashtu, një shfletim i Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut do të ishte mëse i nevojshëm për Janevskën. Amendamenti 5, pika 1, e përcakton qartë se çdo gjuhë që flitet nga së paku 20% e qytetarëve është gjuhë zyrtare, bashkë me alfabetin e saj.
Ndoshta, para se të merret me ligjet e arsimit, do të ishte e dobishme t’ia kujtojmë se kushtetuta nuk është broshurë dekorative — por themeli mbi të cilin ndërtohet (ose rrëzohet) serioziteti institucional.
Propozim ligji i ri për ndryshime në arsimin e lartë është i papranueshëm për senatin e universitetit të Tetovës dhe ky senat ka sjell një vendim ku kërkon që ky ligj të tërhiqet dhe të rishikohet duke pasur parasysh gjendjen reale në universitete.
“ Numri më i madh i vërejtjeve ka të bëj me cenimin e autonomisë universitare , pasi që parashihet të ketë një këshill universitar i cili edhe i zbehë kompetencat e universitetit , dhe kjo është ajo ku shumica e profesorëve kanë vërrejtje pjesa tjetër është me numër të madh. Akreditimin e studimeve të doktoraturës , pasi që UT i plotëson të gjithë kushtet ka staf akademik , punime shkencore punime , por kriteret janë në harmoni me gjendjen reale dhe për këtë janë një numër i vërejtjeve . Senati Universitetit të Tetovës ka vendim në të cilën propozon që ligji më mirë të tërhiqet të rishikohet dhe të ketë një draft i cili është në harmoni me gjendjen reale .”
Kundër këtij ligji, si të tillë është edhe Drejtor i Forumit per Ndryshime ne Arsim Blendi Hodai. Sipas tij, ky ligj në mënyrë jo transparente është publikuar por edhe cenon autonominë e universiteteve .
“ Për vetë faktin se ministria nuk i përmendi emrat e personave që kanë hartuar propozim ligjin nënkupton se , ligji është jo transparent dhe kjo është e rëndësishme për neve pasi që ligji për arsimin e lartë është interes publik nuk është një roman dhe ta nxjerri dhe të thoni ja e kemi publikuar. Ne vërejmë se me një pjesë cenon autonominë euniversitetit dhe ne vlerësojmë se autonomia e universiteteve është shumë e rëndësishme për stafin akademik.”
Por ministria e arsimit Vesna Janevska është e prerë, ligji nuk tërhiqet , ajo tha se i dëgjon vërejtjet , por nuk do të ketë tërheqje të ligjit.
“ Ligji një muaj është në debat publik dhe të gjithë kanë të drejtë të japin vërejte dhe nëse vërejtjet pranohen dhe deri më tani kishim debate dhe u morëm veshtë që çka do të pranohet, por ligji nuk do të tërhiqet dhe nuk duhet tëtërhiqet pasi që bën të ardhmen për të rinjtë tanë.”
I pyetur se kush janë emrat që e kanë shkruar këtë ligj, ministria e arsimit nuk pranoi që të tregoj të njëjtat, pasi që sipas saj ata janë emra të njohur dhe u cenohet integriteti akademik.
Nën patronazhin e Reisul Ulemasë të BFI-së së RMV-së, u shtrua iftari tradicional i Bashkësisë Fetare Islame, duke bërë bashkë në një mbrëmje të veçantë drejtuesit më të lartë shtetërorë, institucionalë dhe përfaqësues të jetës publike.
Presidentja e shtetit, Gordana Siljanovska-Davkova, Kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, ministra dhe zëvendësministra, kryetarë partish politike, kryetarë komunash, ambasadorë, rektorë universitetesh, si dhe shumë personalitete nga jeta shoqërore dhe civile, ishin të pranishëm në Iftarin Tradicional të Bashkësisë Fetare Islame.
Në fjalën e tij përshëndetëse, kreu I BFI-së, u uroi mirëseardhje mysafirëve dhe agjërim të lehtë e të pranuar, duke theksuar se Ramazani është muaj reflektimi, afrimi dhe përgjegjësie të përbashkët. Ai veçoi rëndësinë e unitetit, tolerancës dhe bashkëjetesës si vlera themelore për stabilitetin dhe perspektivën e vendit.
“Gëzimi I Iftarit merr vlerë të veçantë kur jemi bashkë pranë njëri-tjetrit, të lidhur shpirtërisht, të solidarizuar dhe respektues ndaj secilit, pa dallim race, feje, kombi apo vendi. Në tryezën e Itarit forcohen lidhjet njerëzore, mbillet dashuria, paqa dhe solidariteti dhe shprehet bujaria përmes veprave të mira. Aty ku ndahet buka, forcohet besimi, aty ku ndahet fjala e mirë, ndërtohet respekti”
Mbrëmja u zhvillua duke reflektuar frymën e respektit, dialogut dhe bashkëpunimit ndërinstitucional.
Edhe të pranishmit përmes postimeve nëpër rrjetet sociale kanë përshëndetur organizimin e këtij Iftari, ku potencohet se përmes këtyre ngjarjeve dërgohen mesazhe të fuqishme uniteti, respekti dhe solidariteti.
MINISTRJA HARRON PËRKTHYESIN AMA JO QËNDRIMET, POR BOJKOTOHET
UT-ja KUNDËR LIGJIT PËR ARSIM TË LARTË, CËNOHET AUTONOMIA
IFTARI I BFI-së BËRI BASHKË KRERËT E SHTETIT DHE PARTIVE POLITIKE!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
